Turkiyenin Bilgi Birikimi

Microsoft’un yeni iÅŸletim sisteminin gizli kalmış özelliklerini ortaya çıkarma vakti geldi. Ä°ÅŸte size görünüm, verimlilik ve performans kategorilerinde tam 25 yepyeni ipucu.Yeni bir iÅŸletim sistemi, yepyeni püf noktalarını da beraberinde getiriyor. Bütün iÅŸletim sistemlerinde olduÄŸu gibi Windows vista’nın da gizli özellikleri, ince ayar olanakları ve kiÅŸiselleÅŸtirme imkanları var.
Bu yazımızdaki 25 püf noktası Windows’un görünümünü özelleÅŸtirmenizi, verimliliÄŸinizi ve sistem performansınızı artırmanızı saÄŸlayacak.

GÖRÜNÜM

1. Daha çekici slayt gösterileri

vista’nın yeni slayt gösterisi özelliÄŸi oldukça baÅŸarılı, ama bu özelliÄŸi daha da çekici kılan ve fazla dikkat çekmeyen bir ekstra ayarı var. Slayt gösterisini çalıştırmak için fotoÄŸraflardan oluÅŸan bir klasöre girip araç çubuÄŸundaki Slayt Gösterisi düğmesine tıklayın. Klasörün içeriÄŸi hoÅŸ bir tam ekran slayt gösterisi olarak dönmeye baÅŸlayacaktır. En alttaki navigasyon düğmelerinin ne iÅŸe yaradığını tahmin edebilirsiniz, ama Temalar düğmesi daha önce dikkatinizi çekmemiÅŸ olabilir. Bu düğmeye tıklarsanız çeÅŸitli görünüm temaları ve geçiÅŸ efektleri arasından seçim yapabilirsiniz.

2. Masaüstünü özelleştirin

vista’nın masaüstü özelleÅŸtirme seçenekleri eski sürümlere göre çok daha kapsamlı. Masaüstü simgelerini büyük, orta boy ve klasik olmak üzere üç boyutta görebilirsiniz. Böylece yüksek çözünürlükte çalışan kullanıcılar XP’nin küçük simgelerinden kurtulmuÅŸ oluyor. Simge boyutunu deÄŸiÅŸtirmek için masaüstünüze saÄŸ tıklayıp Görünüm menüsünden istediÄŸiniz boyutu seçebilirsiniz.

3. Simgelerin boyutunu deÄŸiÅŸtirmek

Yukarıda ipucunda bahsettiğimiz üç varsayılan boyut size yeterli gelmediyse, aslında elle ayarlayabileceğiniz 28 simge boyutunun olduğunu duymak sizi sevindirebilir. Farenizin tekerleğini kullanarak bazılar çok büyük veya çok küçük olan bu simge boyutları arasından istediğinizi seçebilirsiniz. Bunun için önce masaüstünüzde boş bir yere tıklayın, sonra Ctrl tuşunu basılı tutup farenizin tekerlerini yukarı ya da aşağı doğru döndürün.

4. Görünüm seçenekleri

Windows’un önceki sürümlerinde çeÅŸitli öğelerin yazı tipi boyutunu ve diÄŸer görünüm ayarlarını deÄŸiÅŸtirmek için GeliÅŸmiÅŸ Görünüm adlı iletiÅŸim kutusunu kullanıyorduk. vista ‘da Windows Aero arabirimini kullanıyor olsanız bile bu seçenekleri yine deÄŸiÅŸtirebilirsiniz. Bunun masaüstüne saÄŸ tıklayıp KiÅŸiselleÅŸtirme’yi seçtikten sonra Pencere Rengi ve Görünümü’ne girin, ardından “Daha çok renk seçeneÄŸi için klasik görünüm özelliklerini aç”a tıklayın. Açılan Görünüm Ayarları kutusundaki GeliÅŸmiÅŸ’e tıklayın. Karşınıza çıkan ayarlar size tanıdık gelecektir. Simgelerde, pencerelerde vb. kullanılan yazı tipini ve boyutunu buradan deÄŸiÅŸtirebilirsiniz.

5. Kayıp masaüstü simgelerini geri getirin

Siz de bizim gibi masaüstünde Bilgisayar simgesini görmeden yapamayanlardansanız ya da Geri Dönüşüm Kutusu’nu yanlışlıkla yok ettiyseniz bu simgeleri nasıl geri getireceÄŸinizi merak ediyorsunuzdur. Masaüstünüze saÄŸ tıklayıp KiÅŸiselleÅŸtirme’yi seçtikten sonra sol taraftaki “Masaüstü simgelerini deÄŸiÅŸtir”e tıklayın. Artık masaüstünüzde görmek istediÄŸiniz özel simgeleri iÅŸaretleyip yeniden masaüstüne eklenmelerini saÄŸlayabilirsiniz.

6. Geniş pencere kenarlıklarından kurtulun

vista’nın pencere kenarlıkları, özellikle pencere isminin yazdığı üst kenar muhtemelen yeni ÅŸeffaf pencerelerin güzelliÄŸini sergilemek için biraz fazla kalın bırakılmıştır. Çözünürlüğünüz düşükse ve bu kocaman kenarları biraz incelterek ekranınızda yer kazanmak istiyorsanız, klasik Görünüm Seçenekleri’ne uÄŸramanız gerekecek.

Masaüstünüze saÄŸ tıklayıp KiÅŸiselleÅŸtirme’yi seçin, sonra Pencere Rengi ve Görünümü’ne tıklayın. Aero arabirimini kullanıyorsanız “Daha çok renk seçeneÄŸi için klasik görünüm özelliklerini aç”a tıklamanız gerekir. Açılan pencerede GeliÅŸmiÅŸ düğmesine tıklayıp açılır menüden Kenarlık Doldurma’yı seçin. Varsayılan ayar 4′tür. Bu ayarı 1 veya 2 (hatta 0) yaparak ideal bir görünüm elde edebilirsiniz. En iyisi bunları sırayla deneyip hoÅŸunuza gideni seçmenizdir.

7. Yazılar neden bulanık görünüyor?

Windows vista’da, LCD monitörler için yazı tiplerini yumuÅŸatarak okunmayı kolaylaÅŸtıran ClearType teknolojisi varsayılan olarak açık gelmektedir. LCD kullanıcıları için çok faydalı bulduÄŸumuz bu özellik, CRT monitörlerde yazıların bulanık görünmesine sebep olabilir.

ClearType’ı kapatmak veya açmak için masaüstünüze saÄŸ tıklayıp KiÅŸiselleÅŸtirme’yi seçin, sonra Pencere Rengi ve Görünümü’ne ve “Daha çok renk seçeneÄŸi için klasik görünüm özelliklerini aç”a tıklayın. Efektler düğmesine tıkladıktan sonra “Ekran yazı tipi kenarlarını düzeltme” seçeneÄŸinin iÅŸaretini kaldırın.

VERÄ°MLÄ°LÄ°K

8. Önizleme bölmesi

XP’nin bazı klasörlerde önizleme yapmak kullandığı film ÅŸeridi görünümü vista’da yok ama onun yerine daha kullanışlı olabilecek bir önizleme bölmesi eklenmiÅŸ. Belgeleri, resimleri ve diÄŸer veri dosyalarını açmadan önizleme yapmak istiyorsanız bu özelliÄŸi etkinleÅŸtirmek için herhangi bir klasöre girin ve araç çubuÄŸundaki Düzenle > YerleÅŸim > Önizleme Bölmesi düğmesine tıklayın. Artık farklı dosya türlerine bir kez tıklayarak önizlemelerini saÄŸ tarafta görebilirsiniz.

9. Klasik kapatma menüsü

Klasik Windows’u kapatma menüsünü özlüyorsanız üzülmeyin, aynısını vista’da da görüntüleyebilisiniz. Masaüstünüzde boÅŸ bir yere tıkladıktan sonra Alt + F4 tuÅŸlarına basarak ulaÅŸabileceÄŸiniz bu iletiÅŸim kutusunda (sistem özelliklerinize baÄŸlı olarak) kullanıcı deÄŸiÅŸtirme, oturumu kapatma, yeniden baÅŸlatma, uyku, hazırda bekletme ve kapatma seçeneklerini bulacaksınız.

10. Çalıştır komutu

BaÅŸlat menüsünde artık Çalıştır komutunun yer almadığını göreceksiniz, çünkü yeni BaÅŸlat Menüsünde Arama özelliÄŸi Çalıştır’ın yapabildiÄŸi hemen her ÅŸeyi yapabiliyor. Ama Çalıştır’ı genellikle parametre içeren komutlar çalıştırmak için kullanıyorsanız eski haliyle kullanmaya devam etmek isteyebilirsiniz. Çalıştır’ı geri getirmek için BaÅŸlat düğmesine saÄŸ tıklayıp Özellikler’i seçin. BaÅŸlat Menüsü sekmesinden ÖzelleÅŸtir’i seçtiÄŸinizde Çalıştır’ı yeniden etkinleÅŸtirme seçeneÄŸini göreceksiniz.

Aslında Çalıştır’ı kullanmak için BaÅŸlat menüsüne almanıza da gerek yok. Windows + R tuÅŸlarına basarak Çalıştır kutusuna anında ulaÅŸabilirsiniz.

11. Başlat menüsünde arama

Dikkate deÄŸer bir yenilik gibi görünmese de bizce yeni BaÅŸlat menüsünde arama özelliÄŸi deneyimli kullanıcıların çok hoÅŸuna gidecek. Öncelikle, bu özelliÄŸi programları bulmak için kullanabilirsiniz. ÖrneÄŸin “not” yazıp enter’a bastığınızda Not Defteri açılacaktır. Ayrıca aÄŸda paylaşılan klasörlere (\\\\bilgisayaradı veya \\\\ipadresi yazarak), belgelere, web sitelerine ve en güzeli, bulunması zor Windows özelliklerine anında ulaÅŸabilirsiniz. ÖrneÄŸin Aygıt Yöneticisi’ne girmek için bir sürü menüde dolaÅŸmak yerine arama kutusuna “aygıt” yazmanız

12. Hızlı Başlat araç çubuğu

BaÅŸlat düğmesinin saÄŸ tarafında konumlanan Hızlı BaÅŸlat araç çubuÄŸu, sık kullanılan uygulamaların kısayollarını içerir. vista’da Hızlı BaÅŸlat’a gizli klavye kısayolları atanmış. Windows + 1 tuÅŸlarına basarak ilk sıradaki kısayolu, Windows + 2 ile ikinci sıradakini ve bu sırayla devam ederek Hızlı BaÅŸlat’taki tüm programları klavye kısayollarıyla çalıştırabilirsiniz.

13. Gizli menüleri açın

Hepsinde olmasa da çoÄŸu Windows vista uygulamasında (örneÄŸin Internet Explorer, Windows Media Player, ve Windows Gezgini’nde) tepedeki menü çubuÄŸu varsayılan olarak gizlenmiÅŸtir. Bazı uygulamaların ayarlarını kurcalayarak (böyle bir ayar varsa) menüyü kalıcı olarak etkinleÅŸtirebilirsiniz, ama yalnızca ihtiyaç duyduÄŸunuz bir seçeneÄŸe ulaÅŸmak için menüye geçici olarak eriÅŸmek isterseniz Alt tuÅŸuna basmanız yeterli olacaktır.

14. Klavye kısayolları

Masaüstünü Göster düğmesine tıkladığında Windows Kenar ÇubuÄŸu da kaybolur. Bunu düzeltecek bir ayar yok ama Windows + BoÅŸluk tuÅŸlarıyla Kenar ÇubuÄŸu’nu yeniden ön plana getirebilirsiniz.
Windows Flip (Alt + Tab) ve Flip3D (Windows + Tab) kısayollarına Ctrl tuşunu eklerseniz (Windows Flip için Alt + Tab) ve Flip3D için Windows + Tab) artık pencere seçimi için farenizi kullanabilirsiniz ve bu sırada Alt tuşunu basılı tutmanız gerekmez.

15. Dosya ismi deÄŸiÅŸtirme

Windows Gezgini’nde bir dosyayı seçip F2 tuÅŸuna basarak dosyayı yeniden adlandırmak ilk Windows sürümlerinden beri mümkün olmuÅŸtur. Bu özellik vista’da da var, hem de bizim çok hoÅŸumuza giden bir yenilikle birlikte. Dosya uzantıları açık olsa bile, artık bir dosyanın ismini deÄŸiÅŸtirmek istediÄŸinizde uzantısı varsayılan olarak seçimin dışında bırakılıyor. Böylece dosyanın yeni ismini yazdıktan sonra uzantısını da tekrar yazmanız gerekmiyor. Biz, dosya uzantılarını her zaman açık tutan deneyimli kullanıcılar olarak bu özelliÄŸe bayıldık!

16. Kenar ÇubuÄŸu’na araç ekleyin

Windows Kenar ÇubuÄŸu, vista’yla birlikte geldiÄŸi haliyle pek kullanışlı sayılmaz. Kenar ÇubuÄŸu’ndan maksimum fayda saÄŸlayabilmek için onu özelleÅŸtirmeniz gerekir. Bunu da çubuÄŸa “araç” ekleyerek yaparsınız. ÇubuÄŸun tepesindeki + düğmesine tıklayarak vista’yla birlikte gelen araçları görebilir, hoÅŸunuza gidenleri sürükleyip Araç ÇubuÄŸu’nun üzerine bırakabilirsiniz. Bunlar da yeterli gelmezse “Daha fazla aracı çevrimiçi al”a tıklayarak araç galerisini ziyaret etmeyi deneyin. Galeride gerekli – gereksiz yüzlerce araç bulunmaktadır. Ä°stediklerinizi Download düğmesine tıklayarak indirebilirsiniz.

17. Kenar ÇubuÄŸu’nda hava durumu

vista’yla birlikte gelen Hava Durumu aracının Türkiye’yi desteklemediÄŸini fark etmiÅŸsinizdir. O yüzden biz galeride keÅŸfettiÄŸimiz WeatherBug adlı farklı bir hava durumu aracını kullanmanızı öneriyoruz. color=#000030www.pcnet.com.tr/git/2 adresinden doÄŸrudan indirebileceÄŸiniz aracı yükledikten sonra saÄŸ tıklayıp Seçenekler’e girin, derece birimi olarak Celcius’u seçin ve ÅŸehrinizi girin.
18. Varsayılan arama motorunu değiştirin
Windows vista ile birlikte gelen Internet Explorer 7′nin saÄŸ üst köşesinde çok kullanışlı bir arama kutusu bulunuyor. Ama itiraf etmeliyiz ki varsayılan olarak Microsoft’un Live Search arama motorunun seçili olması bu özelliÄŸin kullanışlılığına gölge düşürüyor. Biz, elbette en sevdiÄŸimiz arama motoru Google’ı kullanmak istiyoruz.
Internet Explorer açtıktan sonra arama kutusunun yanındaki üçgene tıklayarak açılır menüden “Daha Fazla SaÄŸlayıcı Bul”u seçin. Açılan sayfadaki listeden Google’ı seçmeyin, çünkü bu sizi Google Ä°ngiltere’ye götürür. Onun yerine Create Your Own kutusunu kullanarak kendi arama motorumuzu ekleyeceÄŸiz. 3 numaralı satıra color=#000030http://www.google.com.tr/search?hl=tr&q=TEST&meta= yazın (veya Google’da “TEST” sözcüğünü aratıp sonuç sayfasının adresini buraya yapıştırın). 4 numaralı satıra da “Google Türkiye” yazıp Install’a tıklayın. “Bunu varsayılan arama saÄŸlayıcım yap” seçeneÄŸini iÅŸaretleyip SaÄŸlayıcı Ekle düğmesine tıkladıktan sonra arama kutusunu Google’da arama yapmak için kullanabilirsiniz.

PERFORMANS

19. Güç düğmesini düzeltin

vista’nın BaÅŸlat menüsündeki güç düğmesi varsayılan olarak PC’nizi kapatmak yerine uyku moduna alır. Bunun yerine siz de bizim gibi bilgisayarınızın tamamen kapanmasını istiyorsanız bunu deÄŸiÅŸtirebilirsiniz. Denetim Masası’na girip Donanım ve Ses > Güç Seçenekleri > (seçili planın altındaki) Plan ayarlarını deÄŸiÅŸtir > GeliÅŸmiÅŸ güç ayarlarını deÄŸiÅŸtir’e tıklayın. Güç düğmeleri ve kapak’ı geniÅŸlettikten sonra BaÅŸlat menüsü güç düğmesi’ni geniÅŸletin. Sisteminizin türüne göre burada bir ya da iki seçenek göreceksiniz: Masaüstü PC’lerde tek, dizüstülerdeyse güç ve pille çalışma durumunu belirleyen iki seçenek bulunur. Her iki ayar için de varsayılan deÄŸer “Uyku”dur, ama siz isteÄŸiniz doÄŸrultusunda Hazırda Beklet ya da Kapat deÄŸerlerinden birini seçebilirsiniz. Güç düğmesinin bilgisayarı kapatmasından daha doÄŸal ne olabilir ki?

20. SATA disk performansını arttırın

SATA arabirimini kullanan bir sabit diskiniz varsa yazma önbelleğini etkinleştirerek diskinizin performansını biraz arttırabilirsiniz. Ancak bu performans artışı, elektrik kesintisi anında veri kaybı veya bozulması riskini de bir miktar artıracaktır. Dizüstü bilgisayarlarda pil devreye girdiği için bu risk daha düşüktür.
Yazma önbelleÄŸini etkinleÅŸtirmek için BaÅŸlat düğmesine basıp “aygıt yöneticisi” yazın ve Enter’a basın. Aygıt Yöneticisi’nde Disk sürücüleri’ni geniÅŸletin. Sabit diskinize saÄŸ tıklayıp Özellikler’i seçin. Ä°lkeler sekmesindeki “GeliÅŸmiÅŸ performansı etkinleÅŸtir” seçeneÄŸini iÅŸaretleyin ve Tamam’a tıklayarak Aygıt Yöneticisi’ni kapatın.

21. Karşılama Merkezi’ni ve Kenar ÇubuÄŸu’nu kapatın

vista’nın karşılama merkezi sadece ilk kurulum sonrasında deÄŸil, siz onu iptal edene kadar her Windows açılışında sizi rahatsız etmeye devam eder. Karşılama Merkezi’nin sol alt köşesindeki “BaÅŸlangıçta çalıştır” seçeneÄŸinin iÅŸaretini kaldırarak her açılışta çalışmasını önleyebilirsiniz.

Kenar ÇubuÄŸu özelliklerini kullanmıyorsanız ve boÅŸuna bellek harcamasını istemiyorsanız onu da devre dışı bırakabilirsiniz. Bunun için sistem tepsisindeki Kenar ÇubuÄŸu simgesine saÄŸ tıklayıp Özellikler’i seçin. “Windows baÅŸladığında Kenar ÇubuÄŸunu baÅŸlat” seçeneÄŸinin iÅŸaretini kaldırıp Tamam’a tıklayın.

22. Dizin oluşturma seçeneklerini değiştirin

Windows vista arka planda sürekli çalışarak Başlat menüsündeki dosyaları ve kullanıcı profilinizdeki klasörleri otomatik olarak indeksleyerek bu klasörlerde hızlı arama yapılabilmesini sağlar. Bu klasörlerde çok fazla dosyanız varsa dosya içerikleri sık sık değişiyorsa dizin oluşturma hizmeti sisteminizi yavaşlatarak performans kaybına sebep olabilir. İşlemcinize be belleğinize güvenmiyorsanız maksimum performans için Başlat menüsü dışındaki konumların dizininin oluşturulmasını iptal edebilirsiniz. Unutmayın ki dizin oluşturmanın kapsamını daralttığınızda genel sistem performansınız artmasına rağmen bu konumlarda yapacağınız aramalar uzun sürecek ve arama sırasında performansınız düşecektir.

BaÅŸlat düğmesine tıklayıp “dizin” yazın ve Dizin OluÅŸturma Seçenekleri göründüğünde Enter’a basın. Açılan pencerede DeÄŸiÅŸtir düğmesine (ve yönetici deÄŸilseniz “Tüm konumları göster”e) tıklayın. Listeyi inceleyerek BaÅŸlat Menüsü dışındaki tüm seçeneklerini iÅŸaretlerini kaldırdıktan sonra Tamam’a tıklayın. Deneyimli kullanıcılar GeliÅŸmiÅŸ düğmesine tıklayarak dizine alınacak dosya türlerini de seçebilirler.

23. Video sorunlarınızı çözün

DivX video dosyaları içeren bir klasöre girdiÄŸinizde “COM Surrogate çalışmayı durdurdu” hatası alıyorsanız bunun birkaç sebebi olabilir. Hem DivX’in hem de Nero’nun eski sürümleri bu hataya sebep olur. DivX ve Nero’nun son sürümüne yükseltme yaptığınızda genellikle sorun çözülmüş oluyor ama bazen dosyaların küçük resimleri (thumbnail) oluÅŸturulmamaya baÅŸlıyor.
Bizim tavsiyemiz, vista’da hemen hemen bütün video sorunlarını çözdüğünü gözlemlediÄŸimiz vista Codec Package’ı kurmanız. color=#000030www.pcnet.com.tr/git/1 adresinden edinebileceÄŸiniz codec paketinin 64-bit sistemler için özel bir eklentisi de bulunuyor. Hiçbir video çözücü yüklemeden sadece bu paketi yüklerseniz çoÄŸu video formatını izleyebildiÄŸinizi göreceksiniz.

24. Sabit disk bölümlerini yeniden boyutlandırma

Nihayet Windows vista’nın bütünleÅŸik disk yönetim uygulamasına sabit disk bölümlerini biçimlendirmeden (formatlamadan) daraltma ve geniÅŸletme özelliÄŸi eklenmiÅŸtir. Bu sayede Partition Magic gibi üçüncü parti uygulamalara ihtiyaç duymadan yeni bölümler oluÅŸturabilir, mevcut bölümlerin boyutunu deÄŸiÅŸtirebilirsiniz.

Bu araca ulaÅŸmak için Denetim Masası’na girip arama kutusuna “bölüm” yazın. Alt kısımda “Sabit disk bölümleri oluÅŸtur ve biçimlendir” baÄŸlantısını gördüğünüzde ona tıklayın. Disk Yönetimi açıldığında istediÄŸiniz bölüme saÄŸ tıklayıp GeniÅŸlet, Küçült veya Sil seçeneklerinden birini seçebilirsiniz.

25. Kullanıcı Hesabı Denetimi’ni kapatın

Kullanıcıların yanlışlıkla ve zararlı programların yönetimsel iÅŸlevleri çalıştırmasını engelleyen Kullanıcı Hesabı Denetimi (UAC), Windows vista’nın en önemli güvenlik kalkanlarından biri olarak nitelendiriliyor. Ne yalan söylemeli, vista’yı kurduktan sonra bizim yaptığımız ilk iÅŸlerden biri Kullanıcı Hesabı Denetimi’ni devre dışı bırakmak oldu. Elbette bunu herkese tavsiye etmek mantıksız olur.

Bilgisayar güvenliÄŸinden endiÅŸe duyan bütün kullanıcılar UAC’yi açık tutmalılar. Ancak alması gereken güvenlik önlemlerinin bilincinde olan ve UAC’nin sürekli çıkan uyarı mesajlarından rahatsız olan deneyimli kullanıcılar UAC’yi devre dışı bırakmayı düşünebilirler. UAC’yi kapatmak için BaÅŸlat düğmesine tıklayıp “kullanıcı” yazarak Kullanıcı Hesapları’nı bulup çalıştırın. “Kullanıcı Hesabı Denetimi’ni aç veya kapat”a tıklayıp UAC’yi kapatın ve bilgisayarınızı yeniden baÅŸlatın.